Monthly Archives: August 2016

འབྲུག་ལུ་ཡིག་འགྲུལ་གྱི་བྱུང་རབས་མདོར་བསྡུས།

འབྲུག་ལུ་ཡིག་འགྲུལ་གྱི་བྱུང་རབས་མདོར་བསྡུས།

རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན།

༈ ཡིག་འགྲུལ་གྱི་ལམ་ལུགས་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ རྒྱལ་རབས་མཁན་ཚུ་གིས་ ཡིག་གཟུགས་གསར་བཏོད་འབད་བའི་ནམ་དུས་ལས་ར་ བྱུང་[1]ཡོད་པའི་ ཚོད་དཔགས་འབད་དོ་བཟུམ་སྦེ་ འབྲུག་ལུ་ཡང་ ཡི་གུ་འབྲི་ནི་གི་ ལམ་སྲོལ་འགོ་བཙུགས་པའི་སྐབས་ལས་ར་ བྱུང་ཡོདཔ་འོང་ནི་ཨིན་རུང་ ཡིག་ཐོག་ལུ་བཀོད་དེ་ཡོད་མི་འདི་ ཧ་ཤོས་ར་ དུས་རབས་༡༣་པ་ནང་ ཕ་ཇོ་འབྲུག་སྒོམ་ཞིག་པོ་དང་ ལྷ་ནང་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ ཕན་ཚུན་བརྗེ་སོར་འབད་མི་དེ་[2]ཨིན་མས། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ དུས་རབས་༡༥་པའི་ནང་ པདྨ་གླིང་པ་གིས་ ཤར་གདོང་ཁའི་རྒྱལ་པོ་དང་ ལྷ་ལུང་ནང་སོ། རྒྱལ་མཁར་རྩེའི་བདག་མོ། ཀུར་སྟོད་ཤ་ཝ་དགོན་པའི་བླམ་ནམ་མཁའ་བསམ་གྲུབ།[3] སུམ་འཕྲང་གི་བླམ་དཔལ་ལྡན་བཟང་པོ་[4]ཚུ་གིས་གཙོས་པའི་ བོད་འབྲུག་གཉིས་ལུ་ཡོད་པའི་ སྦྱིན་བདག་དང་ ཞལ་སློབ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ ཕན་ཚུན་ཡིག་འགྲུལ་ རྒྱ་ཆེ་དྲགས་སྦེ་ར་འཐབ་ནུག །

དུས་རབས་༡༦་པ་ནང་ ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་གིས་ བོད་ཀྱི་སྡེ་སྲིད་གཙང་པ་དང་ རྒྱ་གར་ཀུཆ་བི་ཧར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ དེ་ལས་འབྲུག་གི་སྦྱིན་བདག་ཚུ་ལུ་ བཀའ་ཤོག་གནང་མི་ཚུ་[5] ལ་ལུ་ཅིག་ ད་ལྟོའི་བར་ན་ཡང་ དངོས་སུ་མཇལ་ས་འདུག །དེ་ལས་ སྡེ་སྲིད་འབྲུག་རབ་རྒྱས་དང་ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སོག་པོ་ལྷ་བཟང་ཁང་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ ཡིག་འགྲུལ་བརྗེ་སོར་འབད་མི་དེ་ཡང་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་རབ་ནང་ བཀོད་དེ་འདུག །[6] དེ་བསྒང་  ཡི་གུ་དེ་ འབྲི་གཞི་ཤོག་ཀུ་གུ་ དབུ་ཅན་དང་དབུ་མེད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ ཆོས་སྐད་ནང་བྲིས་དོ་ཡོདཔ་ད་ ཡི་གུ་བསྒྲིལ་ཞིན་ལས་ ལ་ཆ་གིས་ཐེལ་ཙེ་རྐྱབ་སྦེ་ མི་ཆེད་མངགས་སྦེ་བསྐྱལ་བར་བཏང་ནི་དང་ ཡང་ན་ འགྲོ་འགྲུལ་པའི་ལག་པར་ བསྐྱལ་གཏང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།[7]

དེ་ལས་ སྡེ་སྲིད་༣༢་པ་ལས་ གོང་ས་འཇིགས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་ཚུན་ཚོད་ཀྱི་བར་ན་ ཨ་སམ་ཌུ་ཝར་དང་ བེང་གཱལ་ཌུ་ཝར་གྱི་སྐོར་ལས་ འབྲུག་དང་ རྒྱ་གར་ལུ་ཡོད་པའི་དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་བར་ན་ ཡིག་འགྲུལ་ མང་རབས་ཅིག་ འཐབ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ཆིངས་ཡིག་ཡང་ གསུམ་དེ་ཅིག་ར་ བཟོ་ནུག[8] །ཨིན་རུང་ དེ་བསྒང་ ཡི་གུ་དང་ཁ་སྐད་ག་ཅི་ ལག་ལེན་འཐབ་ཡོདཔ་ཨིན་ན་ ཤེས་མི་ཚུགས་པས། སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་ཐད་ལུ་ མི་སེར་ཚུ་གིས་ རང་སོའི་ས་རིམ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ རྐང་རྒྱུགས་ཟེར་བའི་ འུར་ལཱ་གི་ཐོག་ལས་ བསྐྱལ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།[9]

སྤྱི་ལོ་༡༩༦༠་ནང་ གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཡིག་འགྲུལ་ དབྱིན་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ འཐབ་ནི་འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་ད་[10] ༡༩༧༠་ནང་ལས་ རྫོང་ཁ་རྒྱལ་ཡོངས་སྐད་ཡིག་སྦེ་ ངོས་འཛིན་གནང་[11]ཞིནམ་ལས་ཚུར་ གཞུང་འབྲེལ་ཡིག་འགྲུལ་ དབྱིན་རྫོང་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ ལག་ལེན་འཐབ་ནུག །དུས་ཚོད་དེམ་ཅིག་ཁ་ལས་ཚུར་ ཡིག་འབྲི་མཁོ་ཆས་ཡང་ མཛུབ་གནོན་ལྕགས་པར་དང་ གློག་རིག་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ནི་འགོ་བཙུགས་ནུག[12]

སྤྱི་ལོ་༡༩༥༥་ལུ་ ནང་འཁོད་འགྲེམས་འགྲུལ་ཞབས་ཏོག་ཅིག་ འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་ད་ ཞབས་ཏོག་འདི་ རྫོང་ཁག་གིས་སྦེ་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་ནི་འདི་གིས་ མིང་ཡང་ རྫོང་སྦྲགས་ཟེར་སླབ་སྲོལ་ བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན་མས།[13] ཞབས་ཏོག་འདི་སྤྱོད་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཡི་གུ་ཡིག་ཤུབས་ནང་བཙུགས་ཞིན་ལས་ ཁྲལ་བབས་ཀྱི་རྟགས་སྦྱར་ཏེ་ བསྐྱལ་དགོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

སྤྱི་ལོ་༡༩༦༢་ལུ་ འབྲུག་གཞུང་གིས་ འགྲེམས་རྟགས་གསར་བཏོན་འབདཝ་དང་གཅིག་ཁར་ འགྲེམས་དང་ལྕགས་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་ཟེར་བའི་ ལས་ཁུངས་ཅིག་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲེམས་འགྲུལ་གྱི་ཞབས་ཏོག་ འགོ་བཙུགས་ནུག །[14]ཧེ་མ་ འགྲེམས་ཡིག་ཚུ་ མི་དང་རྟ་གིས་སྦེ་ སྐྱེལ་འདྲེན་འབད་སྡོད་ས་ལས་ དུས་དེ་ལས་ཚུར་ མི་མང་སྐྱེལ་འདྲེན་ཞབས་ཏོག་བརྒྱུད་དེ་ སྐྱེལ་འདྲེན་འབད་ཡོད་པའི་ཁར་ སྤྱི་ལོ་༡༩༩༧་ལས་ འབྲུག་འགྲེམས་ཁོང་ར་གིས་ འགྲེམས་ཡིག་སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་ཞབས་ཏོག་ཡང་ གསར་བཙུགས་འབད་ནུག །

དེ་སྦེ་ ཡིག་འགྲུལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ལུ་ འགྱུར་བ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ བྱུང་པའི་མཐའ་མར་ སྤྱི་ལོ་༡༩༩༩་ལུ་ འབྲུག་ལུ་ ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་ཞབས་ཏོག་དང་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༣་ལུ་ འགྲུལ་འཕྲིན་གྱི་ཞབས་ཏོག་ལྷོད་ཞིན་ལས་ཚུར་ ཡིག་འགྲུལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ལུ་ འགྱུར་བ་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་བྱུང་ནུག་གོ།

 

 

 

 

[1] https://en.wikipedia.org/wiki/Mail. སྤྱི་ཚེས་ 10.08.2016 ལུ་ བལྟ་ཡོདཔ་ཨིན།

[2] པདྨ་ཚེ་དབང་། (2008) ལྡེབ་131-34

[3] པདྨ་གླིང་པ། (2013) ལྡེབ་264, 238, 270, 174

[4] པདྨ་གླིང་པ། (n.d) ལྡེབ་70

[5] སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ། (1999) ལྡེབ་133, 162-63, 93.

[6] པདྨ་ཚེ་དབང་། (2008) ལྡེབ་484-486

[7] གཏོང་ལེན་གྱི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ལུ་ འབྲུག་དཀར་པོ་ནང་ལུ་ཡང་ དེ་སྦེ་ར་ བཀོད་ནུག། གནག་མདོག (1986) ལྡེབ་50-51. ནང་ལུ་གཟིགས། དེ་ལས་ འབྲི་གཞི་དང་མཁོ་ཆས་ ཡིག་གཟུགས་དང་སྐད་ཡིག་ཚུ་གི་ཐད་ ལ་ལུ་གོང་གསལ་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཚུ་ནང་ར་ དངོས་སུ་བཀོད་འདུག་པའི་ཁར་ ལ་ལུ་ ཤུགས་ཀྱིས་ རྟོགས་ཚུགས་པས།

[8] པདྨ་ཚེ་དབང་། (2008) ལྡེབ་678-815

[9] དམ་ཆོས་ལྷུན་གྲུབ། (2008) ལྡེབ་250-51, གནག་མདོག (1986) ལྡེབ་50-51

[10] ཡིག་ཐོག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཚུ་ནང་ དབྱིན་སྐད་ སློབ་སྟོན་སྐད་ཡིག་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་འགོ་བཙུགས་པའི་སྐོར་མ་གཏོགས་ གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་འགོ་བཙུགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མེད་རུང་ དུས་ཚོད་དེ་ཅིག་ལས་ཚུར་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འཛུལ་ཞུགས་འབད་ནི་དང་ ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་འཐབ་ནི་ཚུ་ འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་མ་ཚད་ དེ་བསྒང་གི་ཡིག་ཆ་ ཐ་ན་ རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་ཆོད་ཚུ་ཡང་ དབྱིན་སྐད་ནང་ཡོདཔ་ལས་ དེ་བསྒང་ལས་ དབྱིན་སྐད་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་ ཐག་ཆོད་པས་མནོཝ་མས།

[11] http://www.dzongkha.gov.bt/intro/background.php. སྤྱི་ཚེས་10.08.2016 ལུ་ བལྟ་ཡོདཔ་ཨིན།

[12] མཛུབ་གནོན་ལྕགས་པར་དང་གློག་རིག་ཚུ་ སྤྱི་ལོ་༡༩༨༠་གྱ་གྲངས་ནང་ ལག་ལེན་འཐབ་ཡོདཔ་ ར་འཕྲོད་བྱུང་རུང་ ནམ་ལས་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་ཨིན་ནའི་སྐོར་ ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཐོག་བཀོད་བཀོདཔ་མིན་འདུག །

[13] https://en.wikipedia.org/wiki/Postage_stamps_and_postal_history_of_Bhutan 

[14] http://www.bhutanpost.bt/history.php 

ཁུངས་གཏུགས་ཡིག་ཆ།

པདྨ་གླིང་པ། (2013) གཏེར་སྟོན་པདྨ་གླིང་པའི་རྣམ་ཐར། (ཀརྨ་ཕུན་ཚོགས། རྩོམ་སྒྲིག་པ་) ཐིམ་ཕུ། ཤེས་རྒྱུན།

པདྨ་གླིང་པ། (n.d) རིག་འཛིན་པདྨ་གླིང་པའི་བཀའ་འབུམ་ཡིད་བཞིན་གཏེར་མཛོད་ལས་བསླབ་བྱ་ཞུ་ལན་གྱི་སྐོར། ཤིང་སྤར།

པདྨ་ཚེ་དབང་། (2008) འབྲུག་གི་རྒྱལ་རབས་འབྲུག་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ། (རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། སྐད་འགྱུར།) ཐིམ་ཕུ། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི། (མ་དཔེ་དཔེ་སྐྲུན་1999)

དམ་ཆོས་ལྷུན་གྲུབ། (2008) ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་གི་གོང་འཕེལ། ཐིམ་ཕུ། ཀེ་ཨེམ་ཀྲི།

གནག་མདོག (1986) འབྲུག་དཀར་པོ། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གནས་སྟངས། བུམ་ཐང་། ཐར་པ་གླིང་གྲྭ་ཚང་།

སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ། (1999) དཔལ་འབྲུག་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་ཐར། ཐིམ་ཕུ། འབྲུག་གཞུང་རྫོང་ཁ་གོང་འཕེལ་ལྷན་ཚོགས།

Advertisements